Wystąpienie Prezesa SEA, Bronisława Komorowskiego

na konferencji
"Przemysł obronny i bezpieczeństwo. Polska i Francja w Europie"
podczas MSPO, Kielce, 31 sierpnia 2005 r.

Szanowni Państwo,

Stowarzyszenie Euro-Atlantyckie, którego Prezesem jestem od półtora roku, ma dobrą tradycję organizowania seminariów o polityce obronnej i o przemyśle obronnym, m.in. tu, w Kielcach.

Otwierając dzisiejszą konferencję, chciałbym serdecznie powitać wszystkich przybyłych, a zwłaszcza gości honorowych - przedstawicieli strony francuskiej oraz Europejskiej Agencji Obrony, z którą polski przemysł wiąże tak duże nadzieje. Dziękuję Dyrekcji MSPO oraz sponsorom za przychylność dla SEA.

Ze względu na krótki czas wystąpienia będę mówił w tezach, gotów do odpowiedzi na pytania.

1.Uważam - i uważałem zawsze - że wspólna Europa jest jednym z najważniejszych celów politycznych, przed którymi stoi Polska. Integrując się z Unią Europejską w wymiarze politycznym, wojskowym i ekonomicznym, Polska dołącza do jednego z najważniejszych centrów rozwoju, również gospodarczo-cywilizacyjnego. Na dążenie Unii Europejskiej, by przyspieszyć tempo w pozyskiwaniu nowoczesnej technologii, trzeba patrzeć jako na -  jedyną - szansę, by dystans dzielący jednoczącą się Europę wobec Stanów Zjednoczonych się nie zwiększał. To jest logiczny i słuszny kierunek - patrząc z perspektywy Unii jako całości. Zgodnie z tą logiką, w Europie powstają duże międzynarodowe firmy i grupy przemysłowe. Z punktu widzenia słabszych, mniej doświadczonych i mniej zasobnych, producentów, może się wiązać z niebezpieczeństwem marginalizacji, o czym jeszcze powiem.

2.Polska powinna inwestować w Unię Europejską, czyli powinna się stać krajem wyraźnie wspierającym pogłębienie integracji, w tym - jak najbardziej w obszarze polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Jako minister obrony narodowej miałem przyjemność zgłosić polską kontrybucję wojskową do Unii Europejskiej, co stanowiło jakby zapowiedź aktywności Polski w obszarze bezpieczeństwa, kiedy mój kraj nie był jeszcze członkiem UE. Pragnę nadmienić, że właśnie dzisiaj pojawia się taka książeczka, wywiad-rzeka ze mną, w której powiedziałem, że dla Polaków będzie lepiej, jeśli będą mieli w drzwiach do swego domu dwa zamki, a nie jeden, zamki: NATO-wski i europejski, który może być przydatny w różnych sytuacjach. On nie zastąpi NATO, ale dla rozwiązywania problemów bezpieczeństwa Europy jak najbardziej się nadaje.

3.Koncepcja europejskiego systemu obronnego ewaluuje w kierunku dobrym, nie-kolizyjnym z NATO. Po 11 września i po dramatycznych zamachach w europejskich stolicach wyraźnie widać konieczność i możliwość komplementarnego działania systemu europejskiego z NATO. Istnieją, więc dobre podstawy dla pogłębionej współpracy w dziedzinach związanych z obronnością, wojskiem, przemysłem obronnym, o czym, jak zakładam, będziemy tu dziś rozmawiać w szczegółach. Z punktu widzenia Polski ważne jest tu podkreślenie unijnej zasady solidarności jako fundamentu Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony.

4.Ale - po tym wszystkim, co powiedziałem, muszę otwarcie postawić też pytanie: czy Europejska Agencja Obrony i jej kraje członkowskie, dysponujące rozwiniętym i nowoczesnym przemysłem zbrojeniowym, takie jak Francja, będą pełnić rolę katalizatora w procesie wprowadzania polskich przedsiębiorstw na europejski rynek, wspomagając w ten sposób ogólnoeuropejską integrację? Polski przemysł powinien to przychylne nastawienie odczuć. Wówczas łatwiej przyjdą nam z pewnością zakupy na Zachodzie Europy. Nie może być przecież tak, by deklarując wolę do coraz głębszej integracji tak ogólnie - dopuszczać do sytuacji, o której już wspomniałem, czyli zepchnięcia na margines producentów, czy firm polskich, lub pochodzących z krajów o krótszym członkostwie w Unii niż Francja.

Trudno byłoby polskiemu parlamentarzyście, czy człowiekowi działającemu w takiej organizacji jak Stowarzyszenie Euro-Atlantyckie, zapomnieć o następującym zjawisku: Włączenie Polski do jednolitego obszaru gospodarczego, w którym obowiązują określone normy i ograniczenia, - ale równocześnie Francja i pozostałe duże i silne państwa zajmują wyjątkową pozycję - ograniczyło możliwość wsparcia przez państwa dla przemysłu zbrojeniowego. Dzieje się tak pomimo artykułów, zezwalających na wyłączenie produkcji na rzecz bezpieczeństwa narodowego z wolnorynkowych regulacji (art.296 Traktatu Rzymskiego, którego zapis został utrzymywany w art. 342 Traktatu Konstytucyjnego), a także debaty nad zakresem szczególnej interwencji państwa ("Zielona Księga" oraz prace Europejskiej Agencji Obrony nad wprowadzeniem tzw. Code of Conduct w zamówieniach obronnych. Polscy producenci pracujący na rzecz obronności muszą zdobyć sobie dobre miejsce w ramach Unii Europejskiej z poszanowaniem zasad konkurencyjności, ale też mają prawo oczekiwać wyjścia im naprzeciw ze strony swoich europejskich partnerów. Niech próbują się specjalizować, ale niech też kooperacja kapitałowa i koprodukcja, udziały w programach wielonarodowych niech będą sposobami na przyspieszenie integracji ogólnoeuropejskiej w dziedzinach związanych z obronnością. Wśród naszych referentów i uczestników dzisiejszego spotkania są przedstawiciele firm, które pokazują na przykładzie współpracy polsko-francuskiej, że taka droga jest możliwa.

W konkretnym wymiarze, partnerstwo, o którym mówię powinno się przejawiać w przynajmniej dwóch płaszczyznach:

- umożliwienie polskiemu przemysłowi uczestniczenia w nowych europejskich programach zbrojeniowych już od fazy B+R (oczywiście w miarę naszych możliwości finansowych i badawczych, ale jednak na zasadzie partnerstwa);
- otwarcie rynków państw Unii dla wyrobów polskich wszędzie tam, gdzie mogą one konkurować (dotychczasowe nieliczne doświadczenia - OBRUM w Wielkiej Brytanii) wskazują raczej na stosowanie praktyk, które w przypadku Polski są przez inne państwa krytykowane. Innymi słowy, życzylibyśmy sobie przejścia od partnerstwa werbalnego do praktycznego.

Szanowni Państwo,

Trudno ukrywać, że polska armia niezmiennie wymaga odnowienia uzbrojenia i sprzętu wojskowego, uproszczenia systemu dowodzenia i innych śmiałych przedsięwzięć. Szczególnie istotnymi kwestiami są:

- zreformowanie systemu dowodzenia, w tym utworzenie połączonych dowództw ( nie tylko operacyjnego, lecz także wsparcia);
- przekształcenie Sztabu Generalnego w komórkę planistyczno-koordynacyjną- likwidacja dowództw Rodzajów Sił Zbrojnych w ich obecnej postaci i dowództw szczebla korpusu;
- udoskonalenie systemu planowania poprzez wprowadzenie stałego mechanizmu planowania długoterminowego (15-25 lat) i organiczne powiązanie go z istniejącym mechanizmem planowania średnioterminowego;-   wprowadzenie armii zawodowej w taki sposób, by w żadnym momencie tego procesu nie ucierpiała gotowość do spełnienia zadań wynikających z obronności państwa polskiego i zobowiązań międzynarodowych, ale z równoczesnym zmniejszaniem stanu osobowego, reformą systemu przechowywania zapasów i rozwinięcia mobilizacyjnego
- redukcja instytucji i jednostek stacjonarnego wsparcia logistycznego- ukompletowanie - na początek kilku oddziałów i związków taktycznych pozwalającego na ich użycie w misjach pokojowych i stabilizacyjnych, w dowolnym miejscu i czasie, bez konieczności uzupełniania z zewnątrz- powierzenie zarządzania całym mieniem państwowym, zarządzanym przez MON, jednej agencji ( czyli likwidacja tych departamentów w ministerstwie, które się dotąd tym zajmują)
- przekazanie wielu działań - poza tymi związanymi z zabezpieczeniem działań wojsk operacyjnych - partnerom zewnętrznym
- wprowadzenie w obszarach, w których tylko jest to możliwe, wieloletnich umów na dostawy uzbrojenia i sprzętu wojskowego

Bardziej racjonalny i bardziej przejrzysty system zarządzania zasobami i zakupami MON pozwoli różnym podmiotom na efektywne rozplanowanie wszelkiego typu transakcji; w tym na lepszą współpracę z naszymi partnerami z UE i NATO.